Jeanine Roodhart benoemd tot hoogleraar Translationele Medische Oncologie aan het UMC Utrecht

In haar eigen woorden: “Mijn uiteindelijke doel is dat iedere patiënt de behandeling krijgt die het beste past bij zijn of haar tumor. Niet meer behandeling dan nodig, maar ook geen kansen missen. Daar werken we elke dag samen aan.” 

Wat past het beste bij welke patiënt?

Darmkanker is een van de meest voorkomende vormen van kanker in Nederland. Veel patiënten krijgen te maken met (een combinatie van) intensieve behandelingen, zoals chemotherapie, immunotherapie of operaties. Niet elke behandeling werkt bij iedere patiënt even goed. Tegelijkertijd krijgen sommige mensen meer behandeling dan nodig is, en worden zij dus onnodig belast.

Daar wil Jeanine verandering in brengen. Haar onderzoek richt zich op het beter begrijpen van tumoren en het voorspellen welke behandeling het beste past bij een individuele patiënt.

“Mijn onderzoek is gericht op het verbeteren van de overlevingskans en kwaliteit van leven van patiënten met darmkanker”, legt Jeanine uit. “Dat doen we door innovatie vanuit translationeel onderzoek. We ontwikkelen nieuwe behandelingen, verbeteren bestaande therapieën en zoeken tumorkenmerken die helpen om behandelingen beter af te stemmen op de patiënt.”

Van lab naar ziekenhuisbed

Translationeel onderzoek vormt de rode draad in Jeanine’s werk. Daarbij werken onderzoekers in het laboratorium nauw samen met artsen in de spreekkamer. Nieuwe inzichten uit onderzoek worden sneller getest bij patiënten in klinische studies. Tegelijkertijd leveren ervaringen van patiënten weer nieuwe onderzoeksvragen op.

“Een belangrijke kracht van mijn werk is de nauwe verbinding tussen patiëntenzorg en onderzoek”, vertelt Jeanine. “Wat we in de spreekkamer zien, nemen we mee terug naar het laboratorium. En nieuwe inzichten uit het laboratorium proberen we zo snel mogelijk te vertalen naar betere zorg voor patiënten.”

Voorspellen met mini-organen

Binnen het UMC Utrecht is Jeanine hoofd onderzoek van de afdeling Medische Oncologie. Een belangrijk onderdeel van haar onderzoek is het werken met zogenoemde organoïden. Dat zijn kleine mini-organen of mini-tumoren die in het laboratorium worden gekweekt uit patiëntmateriaal. Daarmee kunnen onderzoekers in de toekomst beter voorspellen hoe een tumor reageert op een behandeling.

Het UMC Utrecht, het Hubrecht Instituut en andere partners in Utrecht behoren internationaal tot de voorlopers op dit gebied. De ontwikkeling van organoïden heeft het kankeronderzoek wereldwijd veranderd. This is also why Oncode Accelerator includes an Organoids Platform, which supports drug developers that want to use this innovative technology to accelerate and improve drug development.  

Jeanine bouwde de afgelopen jaren uitgebreide biobanken op met organoïden van patiënten met darmkanker. Die worden gebruikt om nieuwe medicijnen te testen, resistentie tegen behandelingen beter te begrijpen en zogenoemde ‘biomarkers’ te bepalen. “Met organoïden kunnen we behandelingen testen op materiaal van echte patiënten,” legt zij uit. “Dat helpt ons om beter te voorspellen welke therapie kansrijk is en welke niet.”

Nieuwe medicijnen dankzij organoïden

Jeanine’s onderzoek richt zich onder meer op patiënten bij wie standaardbehandelingen onvoldoende werken. Samen met onderzoekers uit verschillende vakgebieden, waaronder Oncode Accelerator, zoekt zij naar nieuwe combinaties van medicijnen en naar manieren om resistentie tegen therapieën te doorbreken.

Een voorbeeld daarvan is de RASTRIC-studie, waarin een nieuwe combinatiebehandeling voor darmkanker wordt getest. Die therapie werd ontwikkeld op basis van onderzoek met organoïden. Het gaat om een mix van drie bestaande medicijnen die nog niet eerder in deze combinatie bij darmkanker werden gebruikt.

De resultaten van de RASTRIC-studie waren niet zoals verwacht, maar leverden waardevolle wetenschappelijke inzichten op. Hierdoor kregen Jeanine en haar team meer inzicht in therapieresistentie en konden zij nieuwe behandelingen ontwikkelen voor tumoren die ongevoelig worden voor bestaande therapieën. Daarnaast ontwikkelt het Nederlandse oncologie-ecosysteem zich, op basis van de lessen uit RASTRIC en andere studies, steeds meer tot een verbonden en geïntegreerd netwerk. Oncode Accelerator speelt hierin een belangrijke rol.

Innovatie dankzij data en AI

Door grote hoeveelheden data te combineren, ontstaan nieuwe mogelijkheden om behandelingen te personaliseren. Daarom onderzoekt Jeanine hoe AI en digitalisering kunnen helpen om tumoren beter te analyseren.  

Naast Organoids en Patient Cohorts is Artificial Intelligence een van de drie innovatieplatforms van Oncode Accelerator. In haar werk brengt Jeanine alle drie samen: door patiëntgegevens, tumormateriaal, organoïden en AI te combineren, kan zij sneller tot nieuwe inzichten komen. Door op grote schaal data en materialen te verzamelen en te analyseren, kan zij patronen ontdekken die voorheen verborgen bleven.

“Door onderzoek, data en patiëntenzorg slim te verbinden, kunnen we innovatie versnellen,” concludeert Jeanine.