Revealis Biotherapeutics opgericht om veelbelovend Nederlands kankervaccin verder te ontwikkelen

Therapeutische kankervaccins staan opnieuw volop in de belangstelling. Kort na de positieve fase III-resultaten van Moderna en Merck met een gepersonaliseerd mRNA-kankervaccin, wordt in Nederland een volgende stap gezet met een andere veelbelovende vaccinstrategie. Het nieuwe biotechbedrijf Revealis Biotherapeutics gaat het zogenoemde TEIPP-vaccin verder ontwikkelen, dat zich richt op tumorcellen die zich aan het immuunsysteem hebben weten te onttrekken. Dit soort kankercellen zijn al in een vroeg stadium aanwezig en vormt één van de redenen waarom immunotherapie later tekortschiet.

Het TEIPP-vaccin is ontwikkeld door onderzoekers van onder meer het Leids Universitair Medisch Centrum en Oncode Institute. In een eerste fase I/II-studie bij 26 patiënten met uitgezaaide niet-kleincellige longkanker wekte het vaccin bij meer dan 80 procent van de deelnemers een specifieke immuunreactie op. De resultaten werden gepubliceerd in Nature Communications en leverden het klinische proof-of-concept om de technologie verder te ontwikkelen.

Nieuw momentum voor kankervaccins

Therapeutische kankervaccins worden al decennialang onderzocht, maar veel eerdere kandidaten wisten een immuunrespons onvoldoende te vertalen naar klinisch voordeel in patiënten met kanker. Door nieuwe inzichten in de afweer tegen kanker, betere doelwitten, combinaties met immuuntherapie en het moment van toepassing verandert dat perspectief.

Moderna en Merck maakten op 19 augustus positieve fase III-resultaten bekend voor hun gepersonaliseerde mRNA-kankervaccin in combinatie met pembrolizumab bij hoog-risico melanoom. De technologie van Revealis Biotherapeutics is anders: het TEIPP-vaccin richt zich op een specifiek mechanisme waarmee tumorcellen aan het immuunsysteem ontsnappen.

Professor Sjoerd van der Burg: “De meeste patiënten gaan niet dood aan de eerste tumor, maar aan diegene die opnieuw terugkomen of zich verspreiden. De recente ontwikkelingen laten zien dat het kanker vaccins werken: je kunt en moet het immuunsysteem gericht leren kanker aan te vallen, je moet de immuunreactie in stand houden met checkpoint blokkade en je moet dit doen op het moment dat de primaire tumor weg is met het doel om nieuwe tumoren te voorkomen. Ons vaccin verschilt wezenlijk van die van Moderna en Merck, maar bouwt op hetzelfde fundamentele inzicht, hierdoor ontstaat een nieuwe therapeutische mogelijkheid.”

Juist de onzichtbare tumorcel aanvallen

Een van de grote uitdagingen van immuuntherapie is dat tumorcellen zich kunnen aanpassen. Sommige tumorcellen veranderen hun antigeenpresentatie en worden daardoor vrijwel onzichtbaar voor de T-cellen die ze zouden moeten aanvallen. Deze tumorcellen kunnen uiteindelijk leiden tot hernieuwde tumorgroei waarbij huidige immunotherapieën niet goed meer werken. De technologie achter Revealis Biotherapeutics richt zich op het aanvallen van deze ontsnapte tumorcellen om de immuunocontrole te herstellen.

Onderzoekers onder leiding van Sjoerd van der Burg en Thorbald van Hall ontdekten dat deze ‘onzichtbare’ tumorcellen tegelijkertijd specifieke TEIPP-antigenen laten zien. Die ontstaan juist wanneer het normale mechanisme waarmee cellen antigenen presenteren verstoord raakt.

Helaas reageert het immuunsysteem niet vanzelf tegen TEIPP antigenen. Het vaccin leert het afweersysteem om wel deze TEIPP-antigenen herkennen en probeert zo een ontsnappingsmechanisme van de tumor in een kwetsbaarheid te veranderen.

In de eerste klinische studie werd aangetoond dat dit principe ook bij patiënten werkt: bij ruim 80 procent ontstond na vaccinatie een TEIPP-specifieke immuunrespons. 

Van wetenschappelijk inzicht naar bedrijf

Revealis Biotherapeutics gaat een volgende generatie van het vaccin ontwikkelen met meerdere TEIPP-peptiden. Daarmee wil het bedrijf een bredere afweerreactie kunnen opwekken en de technologie geschikt maken voor een grotere groep patiënten.

Voor deze eerste ontwikkelfase is pre-seedfinanciering bijeengebracht door Oncode BV en twee family offices. Revealis Biotherapeutics zal voor verdere klinische ontwikkeling op termijn aanvullend kapitaal en samenwerkingspartners nodig hebben.

Risico vroeg verkleinen zodat ontwikkeling verder kan

Oncode Institute ondersteunde de ontwikkeling van het oorspronkelijke wetenschappelijke concept en financierde via zijn Clinical Proof-of-Concept-programma (CPoC) de vroege klinische vertaling. Daardoor konden de onderzoekers niet alleen testen of het vaccin veilig was en daadwerkelijk een immuunreactie bij patiënten opwekte, maar ook gedurende het onderzoek reageren op nieuwe wetenschappelijke inzichten.

Na het klinische proof-of-concept ondersteunde Oncode Institute ook de verdere valorisatie: van beoordeling intellectueel eigendom en ontwikkelstrategie tot het opzetten van het bedrijf en de eerste financieringsfase.

Om het vaccin breed toepasbaar en zo sterk mogelijk te maken moet het verschillende TEIPP antigenen bevatten. Het zogenoemde “dark proteome” is een belangrijke bron voor tumor-specifieke antigenen die gebruikt kunnen worden. Door gebruikmaking van alle expertise binnen Oncode Accelerator, en het verkrijgen van een Demonstrator Project, kunnen ook dit type TEIPPs geïdentificeerd worden voor toepassing in het TEIPP vaccin.

Wetenschap als basis voor economische impact

Revealis Biotherapeutics illustreert daarmee ook een bredere rol van Nederlandse oncologische wetenschap. Nieuwe geneesmiddelen ontstaan zelden in één stap. Vanuit wetenschappelijke ontdekking en een behandeling voor patiënten liggen jaren van klinische ontwikkeling, specialistische kennis en aanzienlijke investeringen.

Door nieuwsgierigheidsgedreven onderzoek te stimuleren en te financieren, innovatieve preklinische infrastructuur op te bouwen, en veelbelovende ontdekkingen vervolgens te helpen valideren en valoriseren, zorgt Oncode Institute en Oncode Accelerator ervoor dat Nederlandse kennis kan doorgroeien tot nieuwe geneesmiddelen, bedrijvigheid, intellectueel eigendom en investeringen.